Chủ đề câu chuyện hôm nay là
“Sóng gió màn quảng cáo China Open”
Nói trước sự thật cơ bản:
Ngày 5 tháng 10, vòng ba đơn nữ China Open, nhà vô địch lần trước của giải, hạt giống số 3 Coco Gauff đối đầu tay vợt Trung Quốc Tôn Tâm Nhiên, người vào giải bằng wild card. Set một, game thứ 10, Gauff đang thua 4-5, tỷ số điểm 15-15. Trong lúc Tôn Tâm Nhiên đỡ giao bóng, màn LED quảng cáo trong sân nhấp nháy. Sau khi bóng đối phương nghi đã chạm đất, Gauff khiếu nại bị biển quảng cáo lóe sáng làm nhiễu. Trọng tài chính xem lại video rồi xác nhận việc chuyển quảng cáo tạo nhiễu, tuyên bố đánh lại. Sau đó Gauff giữ giao bóng thuận lợi và thắng liền hai game, lấy set một 7-5. Tôn Tâm Nhiên 16 tuổi chưa lường đủ cú lật thế trận, set hai thua như núi đổ, có lúc rơi lệ trong giờ nghỉ giữa các game. Sau khi dễ dàng lấy trận 6-1, Gauff an ủi Tôn Tâm Nhiên, người từng vô địch Orange Bowl giống mình. Cô nói SORRY, cô nói mình hiểu.
Ở tầng thi đấu, chuyện vốn nhỏ nhặt này lẽ ra phải khép lại sau khi hai vận động viên ôm nhau chào. Nhưng đúng như câu cửa miệng mà các cơ quan có thẩm quyền nước ta đặc biệt thích nói, “cây muốn lặng mà gió chẳng ngừng”, những kẻ thích chuyện, được cổ vũ bởi tâm trạng hồ đồ đậm gấp đôi, đã phóng đại một điểm 15-30 hoặc 30-15 — vốn không phải điểm game, không phải điểm set, càng không phải điểm trận — thành một điểm then chốt làm đổi diễn biến trận đấu, rồi nâng lên thành chuyện nhà vô địch Grand Slam 22 tuổi phải nhờ khiếu nại để làm rối tâm lý đối thủ nhỏ hơn sáu tuổi, rằng đó là dùng “chiến thuật” để giành một trận thắng.
Diễn biến sau đó có thể đoán được. Vô số người, xem bóng hay không xem bóng, hiểu luật hay không hiểu luật, vượt núi băng đèo, dấy lên một cơn bão dưới tài khoản mạng xã hội của Gauff. Chỉ sau một đêm, Gauff từ một trong những ngôi sao quốc tế được yêu thích nhất ở China Open bị biến thành “cô tâm cơ” trông đáng ghét. Đồng thời chồng thêm những huyền thoại “cô hậu đài”, “cô được bảo lãnh”, “cô được xếp hạt giống”, những thứ trước đó không thấy trên bất kỳ hãng truyền thông quốc tế hay giới chuyên môn nào, nhưng lan rộng trong vòng fan quần vợt Trung Quốc đại lục. Đến ngày 7 tháng 10, khi ra sân gặp Mertens, “nữ hầu lớn” bất bại cả sáu trận trước đó, nữ thần tượng Mỹ vốn luôn tỏ ra lạc quan, cởi mở, hiểu sách biết lễ này đã tiều tụy, hai mắt mất thần. Sau khi thua trận với trình độ nghiệp dư gây sốc, nhanh đến mức sấm không kịp bịt tai, cô tuyên bố vì lý do thể trạng, buộc phải rút khỏi Wuhan Open, giải mà lẽ ra cô phải ra sân với tư cách nhà vô địch bảo vệ chức.
Một ID tiếng Trung lấy “soái ca” làm biệt danh đã dùng lời xúc phạm mở đầu bằng chữ N, đến mức trời người cùng phẫn nộ, để chửi ngôi sao gốc Phi. Người này đáp: Mọi người, các bạn có thể không thích tôi, cũng có thể có ý kiến khác về sự việc, nhưng không cần kỳ thị chủng tộc. Vài giờ qua, bình luận và tin nhắn riêng mang tính phân biệt chủng tộc mà tôi nhận được nhiều đến mức quá đáng. Tôi không phải kẻ lừa đảo, cũng không phải kẻ trộm.
Người phát ngôn WTA lập tức gửi tuyên bố bằng văn bản cho các hãng tin chủ lưu như AFP và Reuters, nêu rõ: WTA phẫn nộ trước các phát ngôn phân biệt chủng tộc nhằm vào Gauff; giới quần vợt quốc tế không dung thân cho phân biệt chủng tộc, kỳ thị hay hành vi bạo lực; WTA đã liên hệ Gauff và hỗ trợ, đã bố trí đội giám sát để theo dõi các thông tin liên quan.
Sau khi nắm được mạch chuyện đại khái, chúng ta có thể bàn về cơn sóng gió có lẽ vẫn chưa kết thúc này.
Một. China Open chính thức đâu rồi?
Mọi tranh cãi đều bắt nguồn từ bảng LED phát ra ánh chớp chói mắt khi đổi quảng cáo trong sân. Những giải Grand Slam có quảng cáo dày đặc hơn, như US Open, từ lâu đã có phương án vẹn cả đôi đường: không đổi hình khi bóng còn trong cuộc. China Open lần này, ngay trước trận Gauff gặp Tôn Tâm Nhiên, đã có Zverev khiếu nại nhiễu màn hình trong trận gặp Djokovic và được trọng tài ủng hộ. Giải quyết vấn đề này về mặt kỹ thuật đơn giản biết bao. Nhưng không ai đi giải quyết vấn đề.
Có người trong nghề phân tích video tranh cãi, cho rằng nếu kéo thời điểm cắt video sớm thêm vài giây thì không khó nhận ra: từ góc nhìn của Gauff, ánh chớp đổi màn gần như xảy ra cùng lúc Tôn Tâm Nhiên đỡ giao bóng. Gauff quả thực bị nhiễu, và đã di chuyển về phía trọng tài trước khi bóng chạm đất. Tôi không thấy thêm tư liệu video, nhưng nếu ban tổ chức China Open xem xét toàn bộ quá trình, phát hiện được điểm này, cũng có thể làm rõ chi tiết then chốt ấy với công chúng, từ đó dập những tranh cãi vô ích về sau.
Cấp bách hơn, sau khi WTA ra tuyên bố, cả về tình lẫn về lý, China Open đều hoàn toàn cần ra tuyên bố tiếp nối để xoa dịu sự việc. Về lý: sai sót của ban tổ chức trong cách đặt màn quảng cáo liên tiếp gây tranh chấp, người tổ chức đương nhiên phải gánh trách nhiệm. Về tình: mấy năm nay Gauff đều là người ủng hộ và người quảng bá mạnh nhất của China Open, ban tổ chức cũng luôn lấy đó làm tự hào. Bạn gặp nạn, chưa nói đến ra tay bênh vực, nói rõ sự việc là nghĩa vụ phải có. Nếu đưa ra được một tuyên bố dám chịu trách nhiệm, phản đối kỳ thị như vậy, China Open không những có thể giảm tới mức tối đa những chỉ trích nhằm vào đủ thứ chưa như ý của giải, mà còn đủ để dựng một hình ảnh quan hệ công chúng có tình có nghĩa.
Nhưng đến nay chúng ta vẫn chưa thấy tuyên bố hay lời nào gần với thái độ nói trên.
Hai. Là khách theo chủ, hay chủ theo khách?
Sau khi Gauff tuyên bố rút khỏi Wuhan Open, cuốn chăn gối bỏ đi, một ý kiến rất phổ biến là: chúng tôi tổ chức giải, các người tốt nhất hãy khách theo chủ, chúng tôi muốn thế nào thì thế ấy, các người không cần điểm, không cần tiền thưởng thì chúng tôi không ép, thích đến thì đến, thích rút thì rút.
Thế này thật là không làm chủ nhà thì không biết củi gạo dầu muối đắt. Đám fan vòng quần vợt này còn chưa đáng gọi là người hâm mộ quần vợt, nhưng đủ sức gây nhiễu dư luận quanh giải, căn bản không hiểu lẽ thường cơ bản rằng ngôi sao quần vợt là tài sản cốt lõi của một giải quần vợt. Nhất là mùa châu Á nối sát sau US Open, và trong đó là chuỗi giải Trung Quốc gồm một Masters ATP quan trọng nhất cùng hai giải WTA 1000: vì phần lớn tay vợt hàng đầu đã kiếm đủ điểm vô địch, lại thêm cơ thể mệt mỏi, không ít người còn do dự có sang thi đấu hay không. Nếu những danh thủ này vắng mặt trên diện rộng, hàm lượng của giải tự nhiên giảm. Vì vậy, ở mức độ đáng kể, ba giải lớn của Trung Quốc phải chủ theo khách. Phí xuất hiện cao không giải quyết được mọi việc. Lần này Gauff nhanh chóng rút lui, một là suất chung kết cuối năm của cô đã chắc, hai là cô không muốn chịu ấm ức vì hơn một triệu đôla kia.
Vì vậy, đám fan vòng đang chuẩn bị la ó đuổi Svitolina ở các trận China Open tiếp theo, và chuẩn bị ở Wuhan Open sau đó la ó đuổi luôn Kostyuk, một danh thủ Ukraine khác bất ngờ đến dự giải, hãy nghĩ ba lần rồi hãy làm.
Ba. Vì sao nhiều người đến thế không biết ranh giới nằm ở đâu?
Điều này, vì những lý do có thể hiểu được, tôi không triển khai. Thậm chí chúng ta có thể hình dung theo hướng thiện ý: cái ID tiếng Trung tự nhận là soái ca kia, khi dùng lời lẽ tệ hại đến vậy để chửi một tay vợt mà ở mức tối thiểu không phạm luật, có lẽ người ấy không nghĩ mình đã vượt đáy, vì trong ngữ cảnh của người ấy, những kẻ khinh miệt gọi Gauff là “Gauff khỉ đột”, “Gauff vượn” có ở khắp nơi, không ai vì thế trừng phạt họ, cũng không mấy ai thấy điều đó có gì không ổn.
Chưa từng có ngôi sao quần vợt nào mà hình ảnh trong nhóm người liên quan ở Trung Quốc lại phân liệt đến vậy như Gauff.
Từ khi vô địch China Open năm 2024, mặc trang phục truyền thống Trung Quốc cùng Alcaraz đi thăm Cố Cung, và cổ vũ, kêu gọi cho các giải Bắc Kinh cùng Vũ Hán, cô gái được xem là sweetheart thế hệ mới của thể thao Mỹ này, mỗi lần sang Trung Quốc thi đấu đều chuẩn bị thêm một vali cỡ lớn, vì cô muốn mang về Mỹ từng món quà người hâm mộ Trung Quốc tặng. Cô nhiệt tình tương tác với gần như mọi người hâm mộ đứng đợi mình. Thực tế, ngay cả sau khi vướng cơn sóng gió này, khi dự hoạt động công khai cuối cùng cô vẫn nói bằng tiếng Trung “tôi yêu các bạn”, mệt rã rời, nhưng thẳng và không giả.
Đây là một người trẻ đã dám công kích Trump trong bài phát biểu công khai từ năm 15 tuổi. Đây là một người trẻ mới 20 tuổi đã được đoàn Olympic Mỹ dày đặc siêu sao bỏ phiếu chọn làm người cầm cờ. Đây là một người trẻ luôn đứng ở tuyến đầu chống kỳ thị và đòi quyền bình đẳng. Đây là một người trẻ luôn ủng hộ công ích và thể thao nữ. Đây là một người trẻ ba năm liền đứng đầu bảng giá trị quảng cáo của các nữ vận động viên đang thi đấu, xét trên cả hai giới. Australian Open năm nay, trên khoang thương gia chuyến bay từ Brisbane đến Melbourne, đồng đội Mỹ đi cùng hoặc chơi game hoặc ngủ khò, còn người trẻ này thì chăm chú nghiền một cuốn sách dày.
Coco Gauff chính là dáng vẻ mà nhiều người hy vọng con gái mình lớn lên sẽ thành.
Năm ngoái, sau khi thắng bán kết Roland Garros, cô gái sắp xung kích Grand Slam thứ hai nói tại họp báo:
“Tôi chỉ nhận ra, thắng thua một trận đấu nhỏ bé đến thế nào trong đời. Rốt cuộc mỗi người trong đời đều phải đối mặt với những việc quan trọng hơn nhiều so với việc thua một trận chung kết quần vợt. Đồng thời tôi cũng nhận ra có vô số tay vợt dốc hết sức, chỉ khao khát được tới vị trí này. Chỉ riêng việc nhận ra điều đó đã khiến tôi thấy mình đứng đây may mắn và vinh dự đến mức nào. Lúc đầu tôi tưởng thua chung kết là ngày tận thế. Nhưng bạn biết không? Ngày mai mặt trời vẫn mọc như thường. Nhất là ở một thành phố như Paris, ngày mai tôi đi trên phố, không ai biết tôi đã thua, không ai bận tâm. Đương nhiên có người có thể nhận ra tôi, nhưng không nhiều, càng không phải cả thế giới đều biết. Tôi chỉ nhận ra, những khoảnh khắc tưởng chừng rất quan trọng trong đời ta, đặt vào bức tranh lớn hơn, thực ra không quan trọng đến vậy.”
Đây có lẽ là một trong những lời vận động viên nói cảm động nhất từ trước đến nay, ấm đến vậy, thấu đến vậy, có giáo dưỡng đến vậy. Lúc này, chúng ta nên gửi đoạn ấy cho chính cô, cho Tôn Tâm Nhiên, và cho những hiệp sĩ bàn phím kia.
Gauff đã kéo chiếc vali đầy quà ra đi. Hy vọng năm sau cô vẫn sẽ trở lại.
Cùng lấy điều thú vị để chống lại sự nhàm chán
Hợp tác xin liên hệ: cathyqian@youmatiyu.com
Cập nhật lúc 11/10/2026 21:57